گزارش عملکرد برنامه جامع اصلاح نظام اداری-دوره اول(1394-1396) و آسیب شناسی آن-قسمت سوم
برنامه سوم: برنامه خدمات عمومی در فضای رقابتی
هدف از اجرای این برنامه، اداره 20 درصد واحدهای عملیاتی دستگاههای اجرایی بر اساس قیمت تمام شده، ارتقاء کیفیت خدمات دولتی حداقل به میزان 25 درصد و کاهش هزینههای تمام شده خدمات دولتی حداقل به میزان 20 درصد میباشد.
جدول شماره7- برنامه سوم: خدمات عمومی در فضای رقابتی
هدف برنامه عملیاتی تا پایان سال 1396 | میزان تحقق اهداف |
اداره تا 20 درصد واحدهای عملیاتی بر اساس قیمت تمام شده | 3.75% |
ارتقاء کیفیت خدمات دولتی حداقل به میزان 25 درصد | - |
کاهش هزینههای تمام شده خدمات دولتی حداقل به میزان 20 درصد | - |
در راستای تحقق اهداف فوق، شاخصهایی مطابق جدول ذیل تعیین و بر اساس نتایج ارزیابی عملکرد برنامه اصلاح نظام اداری-دوره اول، تحقق شاخصهای برنامه خدمات عمومی در فضای رقابتی به شرح جدول 8 میباشد.
جدول 8- مقایسه اهداف اقدامات برنامه با میزان تحقق شاخصهای ارزیابی مربوط به هر اقدام
اقدامات اساسی | سال 1394 | سال 1395 | سال 1396 | مجموع/میانگین سه ساله | توضیحات | ||||
هدف | عملکرد | هدف | عملکرد | هدف | عملکرد | هدف | عملکرد | ||
اداره واحدهای اجرایی دستگاههای اجرایی به روش هدفمند و قیمت تمامشده و در فضای رقابتی | 2 درصد واحدها | 5.29 | 8 درصد | 3 | 10 درصد | 2.21 | 20 درصد | 3.75 | ارزیابی هدف این اقدام بر اساس شاخص "اداره واحدهای اجرايي دستگاه به روش هدفمند و قيمت تمام شده و در فضای رقابتی " مورد ارزیابی قرار گرفته است. |
استانداردسازی خدمات دستگاههای اجرایی | 15 درصد | 27.82 | 25 درصد | 32.29 | 35 درصد | 25 | 75 درصد | 30 | ارزیابی هدف این اقدام بر اساس شاخص "استانداردسازی خدمات دستگاه" مورد ارزیابی قرار گرفته است. |
اهم اقدامات انجام شده در طول برنامه |
اهداف: اداره تا 20 درصد واحدهای عملیاتی دستگاههای اجرایی بر اساس قیمت تمام شده ارتقاء کیفیت خدمات دولتی حداقل به میزان 25 درصد کاهش هزینههای تمام شده خدمات دولتی حداقل به میزان 20 درصد |
با توجه به اهداف تعیین شده در برنامه سوم و از آنجایی که عملیاتی نمودن اهداف تعیین شده نیازمند زمان و برنامهریزی دقیق میباشد، در راستای تحقق اهداف تعیین شده اقدامات ذیل صورت گرفته و این اقدامات در سالهای آتی همچنان ادامه خواهند داشت: -استانداردسازی حدود 30 درصد خدمات دستگاههای دولتی به نحوی که ارایه خدمات دولتی با کاهش هزینه روبرو شده و به لحاظ زمان ارایه خدمات کاهش زمانی داشته است. -محاسبه هزینه تمام شده یا قیمت تمام شده فعالیت ها و خدمات به میزان 24 درصد، که این موضوع در سالهای آتی با توجه به برنامهریزیهای صورت گرفته و تکالیف دستگاههای اجرایی در خصوص تعیین قیمت تمام شده خدمات با سرعت بیشتری انجام میگیرد. -طراحی مدل جامع ادارهی حکومت با رویکرد اقتصاد مقاومتی. -تعیین ضوابط و سطوح تشکیلاتی قابل استقرار هر سازمان در گستره جغرافیایی |
تحلیل عملکرد:
نقاط قوت
در خصوص برنامه خدمات عمومی در فضای رقابتی با توجه به نتایج حاصله متاسفانه نقاط قوت خاصی قابل ارائه نیست.
نقاط ضعف
-عدم تعیین استانداردهای مشخص در جهت ارائه خدمات دستگاههای اجرایی کشور.
-عدم توجه مدیران و مسئولان دستگاههای اجرایی به موضوع محاسبه قیمت و هزینه خدمات.
- عدم توجه و برداشت ناصحیح از موضوع استانداردسازی خدمات توسط دستگاههای اجرایی.
برنامه چهارم: برنامه مدیریت سرمایه انسانی
هدف از اجرای این برنامه کاهش حداقل 15 درصد از مجموع کارکنان دستگاههای اجرایی از محل خروج طبیعی و واگذاری خدمات، افزایس تعداد کارکنان دولت با مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر به 56 درصد، تطبیق حداقل 60 درصد مدیران حرفهای با شایستگیهای عمومی مدیریت و کاهش نسبت کارکنان رسمی از 66 به 60 درصد عنوان شده است.
جدول شماره9- برنامه چهارم: مدیریت سرمایه انسانی
هدف برنامه عملیاتی تا پایان سال 1396 | میزان تحقق اهداف |
کاهش حداقل 15 درصد از مجموع کارکنان از محل خروج طبیعی کارکنان و واگذاری خدمات | 2.3% |
افزایس تعداد کارکنان دولت با مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر به 56 درصد | 65.2% |
تطبیق حداقل 60 درصد مدیران حرفهای با شایستگیهای عمومی مدیریت | ضوابط مربوط در سال 1397 اجرایی شده است |
کاهش نسبت کارکنان رسمی از 66 به 60 درصد | علیرغم کاهش تعداد کارکنان رسمی طی سه سال به میزان 0.5 درصد، در حال حاضر این نسبت 67.39 درصد می باشد |
وضعیت نیروی انسانی دستگاه های اجرایی طی سال های 1394 لغایت 1396
| رسمی | پیمانی | قراردادی | کارگری | جمع |
ابتدای سال 1394 | 1543586 | 308928 | 317181 | 161763 | 2331458 |
ابتدای سال 1395 | 1571957 | 287840 | 317812 | 164117 | 2341726 |
ابتدای سال 1397 | 1534578 | 299333 | 307867 | 135150 | 2276928 |
میزان تغییر ابتدای 1394 به ابتدای 1397 | 2.38- | 3.99 | 3.13- | 17.65- | 2.77- |
نسبت به کل کارکنان ابتدای سال 1394 | 66 | 13.25 | 13.6 | 6.9 | 100 |
نسبت به کل کارکنان ابتدای سال 1395 | 67.12 | 12.29 | 13.57 | 7 | 100 |
نسبت به کل کارکنان ابتدای سال 1397 | 67.39 | 13.14 | 13.52 | 5.9 | 100 |
برای تحقق اهداف فوق، شاخصهایی مطابق جدول ذیل تعیین که بر اساس نتایج ارزیابی عملکرد طی برنامه اصلاح نظام اداری-دوره اول، شاخصهای برنامه چهارم به شرح جدول 9 میباشد.
جدول شماره 9- مقایسه اهداف اقدامات برنامه با میزان تحقق شاخصهای ارزیابی مربوط به هر اقدام
اقدامات اساسی | سال 1394 | سال 1395 | سال 1396 | مجموع/میانگین سه ساله | توضیحات | ||||
هدف | عملکرد | هدف | عملکرد | هدف | عملکرد | هدف | عملکرد | ||
متناسبسازی تعداد نیروی انسانی | کاهش: رسمی و پیمانی، 60000 نفر | - | کاهش: رسمی و پیمانی، 90000 نفر | - | کاهش: رسمی و پیمانی، 110000 نفر | - | 250000 نفر | 9008 | ارزیابی هدف این اقدام بر اساس شاخص "کاهش کارکنان رسمی و پیمانی دستگاه" مورد ارزیابی قرار گرفته است. |
متناسبسازی تعداد نیروی انسانی | کاهش: قراردادی 15 درصد | - | کاهش: قراردادی 10 درصد | - | کاهش: قراردادی 10 درصد | - | 25 درصد | 3.13 | ارزیابی هدف این اقدام بر اساس شاخص "کاهش کارکنان قراردادي مازاد بر سقف تعيين شده تبصره ذيل ماده 32" مورد ارزیابی قرار گرفته است. |
افزایش نسبت کارکنان با مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر | حداقل 51 درصد | - | حداقل 53 درصد | - | حداقل 56 درصد | - | 56 درصد | 65.2 | ارزیابی هدف این اقدام بر اساس شاخص "افزایش نسبت کارکنان با مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر به کل کارکنان" مورد ارزیابی قرار گرفته است. |
اجرای برنامه انتخاب و تربیت مدیران | حداقل 5 درصد | 34 | حداقل 10 درصد | 37.39 | حداقل 15 درصد | 100.00 | 30 درصد | 57.13 | ارزیابی هدف این اقدام بر اساس شاخص "اجرای طرح تربیت مدیران" مورد ارزیابی قرار گرفته است. |
اهم اقدامات انجام شده در طول برنامه |
اهداف: کاهش حداقل 15 درصد از مجموع کارکنان دستگاههای اجرایی از محل خروج طبیعی و واگذاری خدمات افزایش تعداد کارکنان دولت با مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر به 56 درصد تطبیق حداقل 60 درصد مدیران حرفهای با شایستگیهای عمومی مدیریت کاهش نسبت کارکنان رسمی از 66 به 60 درصد |
با توجه به اهداف تعیین شده در برنامه چهارم، اولین و مهمترین اقدام در جهت ساماندهی نیروی انسانی در دستگاههای اجرایی کشور تهیه سند نیروی انسانی و به دنبال آن برنامهریزی در راستای تحقق اهداف یاد شده میباشد. برای تحقق اهداف تعیین شده اقدامات زیر صورت گرفته است: - تدوین سند برنامه نیروی انسانی 72 دستگاه اجرایی. - طراحی سامانه یکپارچه آمار و اطلاعات نظام اداری به صورت وب سرویس. - امکان دریافت اطلاعات احکام پرسنلی نیروها به صورت برخط. - ساماندهی نظام جدید جذب و استخدام نیروی انسانی دستگاههای اجرایی از طریق تصویب «دستورالعمل نحوه برگزاری امتحان عمومی و تخصصی برای استخدام افراد در دستگاههای اجرایی» در شورای توسعه مدیریت. -تهیه مدل شایستگیهای عمومی مدیریت حرفهای - تهیه و تدوین دستورالعمل نحوه ارزیابی و توسعه شایستگیهای عمومی مدیران حرفهای به شماره 1657363 تاریخ 4/11/1396. - افزایش نسبت کارکنان با تحصیلات لیسانس و بالاتر در دستگاههای اجرایی تا پایان سال 1396 به 65.2 درصد. - کاهش کارکنان دولت به میزان 2.3 درصد تا پایان سال 1396 نسبت به سال 1393. - کاهش کارکنان رسمی دولت به میزان 0.5 درصد تا پایان سال 1396 نسبت به سال 1393. |
تحلیل عملکرد:
نقاط قوت
علیرغم این که میانگین کل امتیازات نتایج ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی در این برنامه 56 درصد میباشد، لیکن در شاخص افزایش نسبت کارکنان با مدرک تحصیلی لیسانس و بالاتر به کل کارکنان، 99.7 درصد هدف تعیین شده در برنامه عملیاتی اصلاح نظام اداری محقق شده است. همچنین برخورداری از مدل شایستگیهای عمومی مدیریتی به تفکیک سطوح مدیریت حرفهای یکی دیگر از نقاط قوت برنامه چهارم میباشد.
نقاط ضعف
- حاکم شدن نگرش سلیقهای و مقطعی در خصوص برنامهریزی نیروی انسانی و عدم ارتباط کمیت و کیفیت نیروی انسانی جذب شده در دستگاههای اجرایی با اهداف و برنامههای دستگاه با در نظر گرفتن احکام مقرر شده در قوانین و مقررات.
- عدم تمایل و علاقه مدیران منابع انسانی دستگاههای اجرایی جهت تدوین برنامه جامع ساماندهی نیروی انسانی به دلیل شفاف شدن میزان و نحوه جذب نیروی انسانی بر اساس برنامه تدوین شده.
- عدم امکان کاهش یا عدم تمایل مدیران منابع انسانی نسبت به کاهش نیروهای قراردادی به دلایل مختلف از قبیل؛ عدم تمایل به تقابل با نیروی انسانی، عدم وجود ساز وکار اجرایی مناسب، عدم وجود بودجه لازم.
- عدم پیشبینی اعتبارات لازم برای ارزیابی و توسعه شایستگی عمومی مدیران حرفهای و ضرورت فرهنگسازی موضوع در دستگاههای اجرایی.